Gemeenschapswacht

Lees hier meer over de taken en verantwoordelijkheden van gemeenschapswachten.
Externe video URL

Hoe kan je een gemeenschapswacht herkennen?

infographic gemeenschapswacht

Wat zijn de taken van een gemeenschapswacht?

  • Veiligheidsgevoel bij burgers vergroten en maatschappelijke overlast en criminaliteit verminderen door hun preventieve aanwezigheid. 
  • Sensibiliseren en informeren over veiligheid en criminaliteitspreventie.
  • Rapporteren aan de bevoegde diensten over veiligheid (defecten), milieu en verkeersproblemen.
  • Automobilisten informeren over hoe hinderlijk of gevaarlijk foutief parkeren is.
  • De veilige doorgang van (school-) kinderen, personen met een handicap en ouderen helpen verzekeren.
  • Toezicht houden tijdens publieke evenementen om de veiligheid te garanderen.
  • Geweldloos tussenkomen bij verbale conflicten om te voorkomen dat de situatie erger wordt.
  • Schoolkinderen begeleiden die zich in groep, te voet of met de fiets, van huis naar school verplaatsen en omgekeerd. Ze mogen het verkeer doen stoppen door hun verkeersbord in de lucht te steken.
  • Na een opleiding tot GAS-vaststeller mogen gemeenschapswachten inbreuken op het politiereglement vaststellen. Je herkent de gemeenschapswacht-vaststeller aan het woord ‘vaststeller’ op de rechtermouw en de vermelding op de identificatiekaart.

Wat mag een gemeenschapswacht niet doen?

  • Geweld gebruiken bij conflicten. Hun rol is preventief, informatief en gemoedelijk.
  • Verbaliseren.
  • Optreden op privaat domein of op een evenement op openbaar domein dat wordt georganiseerd door een privaat persoon.

Hoe kan je een klacht indienen tegen een gemeenschapswacht?

Je kan een klacht indienen tegen een gemeenschapswacht bij de gemeente waar hij/zij werkzaam is. 

Wetgeving

Koninklijk Besluit
Wed, Feb 23 2022

Koninklijk besluit van 19 december 2021 tot wijziging van het koninklijk besluit van 15 mei 2009 tot bepaling van de opleidingsvoorwaarden waaraan de gemeenschapswachten moeten voldoen

Ministrieel Besluit
Mon, Feb 14 2022

Ministeriële omzendbrief betreffende de identificatiekaarten van de gemeenschapswachten en de gemeenschapswacht-vaststellers.

Koninklijk Besluit
Thu, Oct 7 2021

Koninklijk Besluit van 14 augustus 2021 betreffende de organisatie van het psychotechnisch onderzoek voor de gemeenschapswacht en de gemeenschapswacht-vaststeller

Ministrieel Besluit
Fri, Oct 2 2020

Ministerieel Besluit van 14 september 2020 tot bepaling van het model van identificatiekaart van de gemeenschapswachten en de gemeenschapswacht-vaststellers

Veelgestelde vragen

  • Algemeen

Het uitgangspunt van de gemeenschapswachten was tewerkstelling koppelen aan toezicht/preventie/veiligheid. 

De wet op de gemeenschapswachten regelt enkel de functie van de gemeenschapswachten, maar heeft geen betrekking op het arbeids- en sociaal statuut van de beambten die deze functie uitoefenen. Op die wijze kan de lokale overheid opteren voor het sociaal dispositief van haar keuze en zo aan de beambten het statuut toekennen dat zij het meest geschikt acht. 

Statuut 

Een gemeente kan bij aanwerving van een gemeenschapswacht zelf kiezen onder welk statuut deze gemeenschapswacht valt. 

In het verleden konden gemeenschapswachten werkzaam zijn onder volgende  statuten:

-    Startbaanovereenkomst: de wet op het  generatiepact voorziet dat de federale globale  projecten, die tot doel hebben sociale behoeften van  collectieve aard te dekken en waarin jongeren tewerkgesteld worden via  een startbaanovereenkomst, worden  versterkt. Er werden in dit kader 160 gemeenschapswachten voorzien voor steden en gemeenten zonder strategisch veiligheids- en preventieplan. Vanaf 1 januari 2019 wordt deze financiering niet meer verder gezet. 
-    PWA: is ondertussen overgegaan in wijk-werken 
-    Activa-PVP

Door de zesde staatshervorming zijn de activeringsmaatregelen in kader van de  werkloosheid geregionaliseerd zodat bovenstaande statuten niet meer allemaal van toepassing zijn. 

De middelen die betrekking hebben op de PVP-activa (preventie- en veiligheidspersoneel) zijn  niet overgedragen naar de regio’s omdat deze maatregel verband houdt met de federale bevoegdheid inzake veiligheid. Hiervoor werd ondertussen een nieuwe manier van werken uitgewerkt waarbij steden en gemeenten kunnen blijven genieten van de federale tussenkomsten en bovendien niet meer gebonden zijn aan de voorwaarden (jaren werkloosheid en leeftijd) die er voorheen wel waren verbonden aan dit activa-statuut. 

Vind alle vragen die je hebt over gemeenschapswachten en de antwoorden daarop in onze FAQ-sectie

Financieel

Vanwaar komt het bedrag van 17.200 euro waarvan sprake is in het koninklijk besluit van 25 december 2017 tot bepaling van de modaliteiten betreffende de bijkomende financiering van de gemeenschapswachten van de strategische veiligheids- en preventieplannen en gaat dit over een bijkomend budget?

Het bedrag van 17.200 euro waarvan sprake is in het bovengenoemde koninklijk besluit, is een bedrag dat vroeger via de FOD  werkgelegenheid werd uitbetaald en nu is overgeheveld naar FOD Binnenlandse Zaken en wordt uitbetaald via een subsidie. Dit bedrag is het maximum dat een gemeente kan ontvangen voor een persoon die fulltime als gemeenschapswacht is tewerkgesteld. Dit bedrag dekt de reële lasten waarmee een gemeente geconfronteerd wordt in het kader van de tewerkstelling van dat personeel. De reële lasten omvatten het geheel van de tewerkstellingskosten (salaris, werkgeversbijdragen en andere), verminderd met de bijzondere premies, bijzondere toelagen, of bijzondere vrijstellingen die verbonden zijn aan de statuten waaronder dat personeel aangeworven wordt en waarvan de gemeente heeft kunnen genieten. 
Dit bedrag staat volledig los van het bedrag dat tot 30 juni 2019 via Vlaanderen verkregen kon worden.
 

Hoe kunnen steden en gemeenten middelen krijgen vanuit FOD Binnenlandse Zaken?

Steden en gemeenten kunnen middelen krijgen vanuit FOD Binnenlandse Zaken en dit vanuit verschillende kanalen: via de strategische veiligheids- en preventieplannen. Zij kunnen met die middelen ook gemeenschapswachten aanwerven. Hiernaast is er ook een contingent 346 en bijkomend contingent 90. Deze laatste zijn enkel voor het aanwerven van gemeenschapswachten (in activa-PVP statuut), waarbij het contingent 346 enkel van toepassing is voor de steden en gemeenten die reeds beschikken over een strategisch veiligheids– en preventieplan en het contingent 90 dat enkel van toepassing is voor steden en gemeenten die nog niet over een strategisch veiligheids- en preventieplan beschikken. Het is dus volkomen normaal dat niet alle steden en gemeenten in alle lijsten voorkomen. Hiernaast zijn er trouwens ook nog steden en gemeenten die middelen kregen vanuit Binnenlandse Zaken voor het aanwerven van gemeenschapswachten met startbaanovereenkomsten (APS 160). Dit is ondertussen niet meer van toepassing daar deze subsidiëring werd overgeheveld naar de regio’s.

Momenteel liggen de subsidies vast en kunnen er geen nieuwe gemeenten meer intekenen op de verschillende dispositieven. 
 

Kunnen er nog nieuwe steden/gemeenten intekenen op het dispositief 160 startbaners?

Het is niet meer mogelijk om in te stappen op een overeenkomst met betrekking tot gemeenschapswachten. 
De lijst met steden en gemeenten die kunnen genieten van een bepaalde subsidie voor de gemeenschapswachten werd reeds een aantal jaar geleden bepaald.

Ondertussen werd de financiering hiervan bovendien overgeheveld naar de gewesten. 
 

Welke loonschalen zijn van toepassing op de gemeenschapswachten?

De  wet  van 15 mei 2007 is niet regulerend op het vlak van het arbeidsstatuut, noch op het vlak van het sociaal statuut van de  gemeenschapswachten. 
De wet regelt dus niets met betrekking tot het statuut waaronder de gemeenschapswachten aangeworven zijn of zullen worden aangeworven: hierin wordt de autonomie van de gemeente gerespecteerd. 

De gemeente kan dus opteren voor het sociaal dispositief van haar keuze en kan zo aan de  beambten het statuut toekennen dat zij het meest geschikt acht.
De loonschalen van de gemeenschapswachten zullen dan ook afhankelijk zijn van het statuut, de  werktijden, enz.. waaronder de lokale overheid haar gemeenschapswachten heeft aangeworven of wenst aan te werven.
 

FAQ page

Dienst gemeenschapswachten

Hoe kan men starten met een dienst gemeenschapswachten en met welke regelgeving dient er dan rekening te worden gehouden?

Het staat een stad of gemeente volledig vrij om ervoor te kiezen gemeenschapswachten aan te werven. 

Voornaamste regelgeving: 

-    De wet van 15 mei 2007 tot instelling van de functie van gemeenschapswacht, tot instelling van de dienst gemeenschapswachten en tot wijziging van artikel 119bis van de nieuwe gemeentewet, gewijzigd door de wet van 13 januari 2014.
-    Omzendbrief PREV 32 van 3 mei 2010 – Omzendbrief waarbij uitleg verschaft wordt bij de functie van gemeenschapswacht en bij de instelling van de dienst gemeenschapswachten.  
-    Koninklijk Besluit van 15 mei 2009  tot bepaling van de opleidingsvoorwaarden waaraan de gemeenschapswachten moeten voldoen, evenals de modaliteiten tot aanwijzing van de opleidingsinstellingen en tot erkenning van de opleidingen, gewijzigd door het Koninklijk Besluit van 13 januari 2016.
-    Ministerieel Besluit van 7 december 2008 betreffende de werkkleding en het embleem van de gemeenschapswachten.
-    Ministerieel Besluit van 14 september 2020 tot bepaling van het model van identificatiekaart van de gemeenschapswachten en de gemeenschapswacht-vaststeller.
-    Koninklijk Besluit van 14 augustus 2021 betreffende de organisatie van het psychotechnisch onderzoek voor de gemeenschapswacht en de gemeenschapswacht-vaststeller.
-    Ministeriële omzendbrief betreffende de identificatiekaarten van de gemeenschapswachten en de gemeenschapswacht-vaststellers.
-    Koninklijk besluit van 19 december 2021 tot wijziging van het koninklijk besluit van 15 mei 2009 tot bepaling van de opleidingsvoorwaarden waaraan de gemeenschapswachten moeten voldoen, evenals de modaliteiten tot aanwijzing van de opleidingsinstellingen en tot erkenning van de opleidingen.   

Enkele belangrijke punten:

-    De wet van 15 mei 2007 heeft geen betrekking op het arbeids- en sociaal statuut van de gemeenschapswachten(-vaststellers). De gemeente kan opteren voor het sociaal dispositief van haar keuze en kan zo aan deze beambten het statuut toekennen dat zij het meest geschikt acht. 
-    De opdrachten die de gemeenschapswachten kunnen uitoefenen en het werkterrein waarop zij dit kunnen doen, staan (limitatief) opgesomd in de wet en verduidelijkt in de omzendbrief.
Ook de bevoegdheden van de gemeenschapswachten en de uitoefeningsvoorwaarden voor de functie van gemeenschapswacht zijn hierin opgenomen.
-    Vanaf het moment dat een gemeente beslist om beambten aan te werven die één of meerdere activiteiten zoals bepaald door de wet op de gemeenschapswachten zullen uitoefenen, is een gemeente verplicht om een dienst gemeenschapswachten op te richten en het gemeenteraadsbesluit tot oprichting van de dienst gemeenschapswachten binnen de drie maanden nadat het besluit werd genomen over te maken aan de minister van Binnenlandse Zaken. 
 

Hoe kan een meergemeentelijke dienst gemeenschapswachten worden opgericht en aan welke voorwaarden dient een dergelijke dienst te voldoen?

Een gemeente is verplicht om een dienst gemeenschapswachten in te stellen vanaf het moment dat zij beslist om beambten aan te werven die één of meerdere activiteiten van gemeenschapswachten zullen uitoefenen. Als oplossing voor de problematiek van kleinere gemeenten voorziet de wet van 13 januari 2014 die de wet op de gemeenschapswachten wijzigt in de mogelijkheid om een ”meergemeentelijke dienst gemeenschapswachten” op te richten. 

Richtlijnen en voorwaarden omtrent de oprichting van een (meergemeentelijke) dienst gemeenschapswachten kan u terugvinden in het artikel 6/1 van de wet op de gemeenschapswachten. 
 

Dient er ook een dienst gemeenschapswachten te worden opgericht indien er enkel gemeenschapswachten werkzaam zijn binnen het PWA-statuut?

Ja. Een gemeente is verplicht om een dienst gemeenschapswachten in te stellen vanaf het moment dat zij beslist om – rechtstreeks of onrechtstreeks – beambten aan te werven die één of meerdere activiteiten zoals bepaald door de wet op de gemeenschapswachten zullen uitoefenen. 

In de omzendbrief PREV 32 kan u het volgende terugvinden met betrekking tot de functie van gemeenschapswacht:
Elke persoon die rechtstreeks of onrechtstreeks tewerk wordt gesteld door een gemeente en de opdrachten vermeld in de wet op de gemeenschapswachten als kernopdracht uitvoert, wordt beschouwd als gemeenschapswacht. 
Onder “rechtstreeks of onrechtstreeks tewerkgestelden” wordt verstaan:
-    de beambten die rechtstreeks door de gemeente worden aangeworven via een arbeidsovereenkomst (bediende, arbeider, activa-statuut, contingent startbaan…);
-    de beambten die in het verleden onrechtstreeks door de gemeente werden aangeworven via een PWA-agentschap;
-    de beambten aangeworven via een door bepaalde gemeenten opgerichte rechtspersoon.

Ondertussen zijn er weinig gemeenschapswachten die nog werken binnen het PWA –statuut. Bovendien wordt er niet meer gesproken van PWA maar werd dit ondertussen omgedoopt tot wijk-werken. 
 

Over welk opleidingsniveau dient de persoon die belast is met de dienst gemeenschapswachten te beschikken?

Er worden in de huidige wetgeving geen voorwaarden opgelegd  voor wat betreft het opleidingsniveau van de coördinator van de dienst gemeenschapswachten. 

Er wordt enkel aangegeven dat de persoon die de dienst gemeenschapswachten leidt, moet beschikken over voldoende bekwaamheden en kennis inzake teambeheer, beheer van de werking en organisatie van de gemeentelijke diensten en de rechten en verplichtingen van de gemeenschapswachten. 
 

 

FAQ page

Opdrachten/Bevoegdheden

Kunnen de gemeenschapswachten op de parking van een supermarkt werken?

Neen, de voor het publiek toegankelijke plaatsen die zich bevinden op privéterrein, zoals de parking van een handelscentrum en de betaalde openbare parkings zijn domeinen voorbehouden voor de private veiligheid. 

Kunnen de gemeenschapswachten controleren of voertuigen correct zijn afgesloten?

Ja, zij kunnen een visuele controle uitoefenen, maar in geen geval mogen zij het voertuig ‘aanraken’ door bijvoorbeeld aan de deurklinken te voelen.  

Kunnen de gemeenschapswacht-vaststellers zogenaamde ‘gemengde inbreuken’ vaststellen?

De wet van 15 juli 2018 betreffende diverse bepalingen stelt dat gemeenschapswacht-vaststellers inbreuken kunnen vaststellen in het kader van stilstaan en parkeren  (= gemengde inbreuk).  

Kunnen de gemeenschapswacht-vaststellers inbreuken op het gemeentereglement inzake parkeren vaststellen?

Ja. Het gaat hier enkel over inbreuken op het gemeentereglement inzake de gemeenteretributie, of die kunnen leiden tot administratieve sancties. 

Kunnen gemeenschapswachten diefstalpreventie-advies geven?

In PREV  32 staat onder het punt waar uitleg gegeven wordt bij de opdrachten van gemeenschapswachten - sensibiliseren van het publiek aangaande de veiligheid en de criminaliteitspreventie - het volgende met betrekking tot inbraakpreventie:

"Sensibilisatie tegen inbraak: sensibiliseren van burgers met betrekking tot organisatorische maatregelen die zij kunnen nemen om het risico slachtoffer te worden van inbraak te verkleinen; o.a. ter gelegenheid van informatiestands op beurzen, informatieavonden, enz. Echter, het geven van een uitgebreid diefstalpreventie-advies aan huis bij particulieren, of in een handelszaak, behoort niet tot het takenpakket van de gemeenschapswachten maar tot de opdrachten van de erkende diefstalpreventieadviseur."

Daarnaast behoren private plaatsen niet tot het werkterrein van de gemeenschapswachten.

Gemeenschapswachten mogen dus tips geven om inbraak te voorkomen in het kader van sensibiliseringsacties maar mogen tijdens hun functie geen uitgebreid diefstalpreventie-advies geven. 
 

Kan een gemeenschapswacht ingezet worden als seingever bij een natuurloop?

Het is niet toegelaten gemeenschapswachten in te zetten als seingever. Hiervoor zijn in de regelgeving twee argumenten terug te vinden:

In de omzendbrief PREV 32 wordt verduidelijkt welke opdrachten al dan niet begrepen moeten worden onder de opdracht  “het informeren van bestuurders over het hinderlijk of gevaarlijk karakter van het verkeerd parkeren en hen sensibiliseren met betrekking tot het algemeen reglement op de politie van het wegverkeer en het correct gebruik van de openbare weg, alsook het helpen van kinderen, scholieren, gehandicapten en ouderen bij het veilig oversteken”. Hierin wordt uitdrukkelijk gesteld dat het inzetten als signaalgevers tijdens bijvoorbeeld wielerwedstrijden niet onder deze opdracht valt. 

Bovendien kunnen gemeenschapswachten niet worden ingezet bij een evenement dat uitsluitend wordt georganiseerd door een andere organisator dan de overheid. De private organisator moet dan voor alle plaatsen waar dit evenement georganiseerd wordt een beroep doen op private bewakers. 
 

Mag een gemeenschapswacht dwang en/of geweld gebruiken in de uitoefening van zijn taken?

De  gemeenschapswacht beschikt uitsluitend over dezelfde bevoegdheden tot het gebruiken van dwang of geweld die elke burger werden toegekend. 

Voor alle duidelijkheid, de gemeenschapswacht kan, met uitzondering van de wettige verdediging en het burgerarrest, nooit dwang of geweld uitoefenen tijdens  de uitoefening van zijn/haar ambt. 
 

 

Mag een gemeenschapswacht een identiteitsbewijs opvragen?

Het is elke gemeenschapswacht toegelaten een identiteitsbewijs te vragen. Niemand is echter verplicht om op de vraag van de gemeenschapswacht in te gaan. Indien de gemeenschapswacht een identificatiebewijs vraagt maar het wordt hem/haar geweigerd, dan kan de gemeenschapswacht daar enkel akte van nemen en de bevoegde instanties contacteren. 

Mogen gemeenschapswachten ingezet worden voor het verwijderen van zwerfvuil/sluikstort?

Nee. 
Het opruimen van zwerfvuil behoort niet tot de basistaken van de gemeenschapswachten. In de strijd tegen zwerfvuil/sluikstort worden wel gemeenschapswachten ingezet. Volgende taken  kunnen zij in dit geval uitoefenen: aanwezigheidsfactor-sociale controle, mensen aanspreken wanneer zij sluikstorten/zwerfvuil gooien, soms  GAS uitschrijven in kader van administratieve  sanctie (gemeenschapswacht-vaststeller). 
In ieder geval zijn de gemeenschapswachten een tussenschakel en gaan zij wanneer ze dergelijke praktijken vaststellen dit rapporteren naar de bevoegde diensten. 
 

Mag een gemeenschapswacht- vaststeller ook GAS-boetes gaan opleggen in het openbaar vervoer? Sommige gemeenschapswachten zijn immers werkzaam op het openbaar vervoer?

Het is niet de bedoeling dat gemeenschapswacht-vaststellers ook GAS-boetes gaan opleggen in het openbaar vervoer aangezien openbare vervoersmaatschappijen over een eigen reglementering beschikken met inbreuken die administratief kunnen gesanctioneerd worden. Dit zou anders dubbel werk zijn.

Kan een gemeenschapswacht-vaststeller binnen een gemeente worden ingezet als marktmeester?

In de wet van 15 mei 2007 wordt algemeen als opdracht voor de gemeenschapswacht-vaststellers vastgelegd: ‘het vaststellen van inbreuken op de gemeentelijke reglementen en verordeningen in het kader van artikel 119 bis § 6 van de nieuwe gemeentewet die uitsluitend het voorwerp kunnen uitmaken van administratieve sancties.’ 
Meer specifiek in de omzendbrief PREV 32 waarbij uitleg wordt gegeven bij de functie van gemeenschapswacht en bij de instelling van de dienst gemeenschapswachten van 3 mei 2010 wordt expliciet vermeld dat gemeenschapswacht-vaststellers niet bevoegd zijn om in het kader van retributies geld te innen (zie ook tekst hieronder). 

Het vaststellen van inbreuken op de gemeentelijke retributiereglementering. 
De gemeenschapswacht-vaststellers kunnen ook ingezet worden voor vaststellingen van inbreuken op de gemeentelijke retributiereglementering.
In het kader van de gemeentelijke retributiereglementering, kunnen de gemeenschapswacht-vaststellers dus vaststellingen van inbreuken doen met betrekking tot bijvoorbeeld: het parkeren voor beperkte tijd; het betalend parkeren (« blauwe zone »); het bewonersparkeren; het gebruiken van het openbaar domein voor terrassen aan horeca-zaken; enz.

De gemeenschapswacht-vaststellers zijn niet bevoegd om in het kader van de retributies geld te innen. Zij zijn ook niet bevoegd om geldboetes uit te schrijven in het kader van vastgestelde inbreuken op de gemeentelijke retributiereglementering.

Ook het leegmaken van o.a. parkeermeters en het transporteren van deze waarden behoort niet tot het takenpakket van de gemeenschapswacht-vaststeller.

Het vaststellen van inbreuken op het belastingreglement behoort niet tot de opdrachten van de gemeenschapswachten.

De mogelijkheid om de gemeenschapswacht-vaststellers ook in te zetten voor het vaststellen van inbreuken op de gemeentelijke retributiereglementering werd in het kader van de doorgevoerde wetswijziging uit het basistakenpakket van de gemeenschapswachten gelicht.
De beslissing om de gemeenschapswachten te belasten met deze opdracht wordt overgelaten aan de gemeenteraad.

Hieruit volgt ook dat, indien een gemeente enkel beschikt over officieel gereguleerde     «parkeerwachters», en geen andere beambten meer in dienst heeft die verplicht onder de toepassing van deze wet vallen, de lokale overheid niet verplicht is om een Dienst « Gemeenschapswachten » op te richten.

Het is dus niet wettelijk aanvaardbaar dat een gemeenschapswacht-vaststeller wordt ingezet als marktmeester. 
 

Mag een gemeenschapswacht samen met een politieambtenaar op patrouille gaan?

Dit is niet toegelaten. 

Dit kan niet omdat de politieambtenaar tijdens de uitvoering van opdrachten van gerechtelijke politie rekening moet houden met het geheim van het vooronderzoek, dit geheim moet bewaken en bewaren, en tevens valt onder toepassing van artikel 458 Sw namelijk het beroepsgeheim. Hierdoor is het dan ook uitgesloten dat deze opdrachten zouden worden uitgevoerd door niet-politieambtenaren.

De wet van 15 mei 2007 verwijst duidelijk naar de  wens om een concrete samenwerking tot stand te brengen tussen de gemeenschapswachten en de lokale politie. Deze samenwerking bestaat hoofdzakelijk uit een complementariteit van taken en met name een effectieve uitwisseling van geactualiseerde informatie en dus geen gemengde patrouilles. 
De afspraken met de politiediensten zijn vastgelegd in een overeenkomst. Deze heeft betrekking op het type van informatie dat regelmatig uitgewisseld wordt, maar ook afspraken inzake de wijze van uitvoering van de taken, de  bepaling van de uit te voeren toezichtsrondes, enz… 

Op deze wijze kan de hiërarchisch verantwoordelijke van de gemeenschapswachten de activiteiten van de beambten aanpassen in de zin van acties en afgelegde rondes. 
 

Wat mag een gemeenschapswacht NIET doen als taak, vanwege de onverenigbaarheid met een functie binnen de private bewaking?

--    In kader van een vrijwilligerssysteem mag een gemeenschapswacht geen persoonscontrole uitvoeren tijdens een feest, toernooi, evenement van een club of vereniging  waartoe men behoort. 
-    Les geven aan een opleidingsinstelling die voor het verstrekken van opleidingen in de bewakingssector erkend is. 
-    In vrije tijd taak van portier uitvoeren, toezicht houden in een winkelruimte in het kader van de bestrijding van winkeldiefstal,..;
-    Het voor een derde installeren, herstellen en onderhouden van alarmsystemen. 
 

In welke mate mogen de gemeenschapswachten ’s nachts worden ingezet?

De wet van 15 mei 2007 heeft geen betrekking op het arbeids- en sociaal statuut van de  beambten die  de functie van gemeenschapswacht uitoefenen. 

Indien de regelgeving verbonden aan  het arbeids-  en sociaal statuut van de  aangeworven  gemeenschapswacht hierin voorziet, kunnen zij worden ingezet in het kader van weekend-, avond- en nachtwerk. Dit is afhankelijk van de lokale arbeidsreglementering voor het gemeentepersoneel.
 

Kan een gemeenschapswacht, aangeworven onder het PWA-statuut, een gemeenschapswacht-vaststeller worden?

Een PWA-er is geen gemeenteambtenaar. Hoewel hij ter beschikking gesteld is van een gemeente via een PWA-kantoor, behoudt de betrokken persoon het statuut van werkloze.

In  het kader van de vigerende regelgeving voor GAS-vaststellers is het een voorwaarde dat de betrokken beambte een gemeenteambtenaar is, aldus rechtstreeks aangeworven door de lokale overheid via een arbeidscontract.
 

Vallen studenten die een toezichtsfunctie uitoefenen ook onder de wet van de gemeenschapswachten? Het gaat hier dan onder andere over studenten die een vakantiejob uitoefenen bij bijvoorbeeld een preventiedienst.

In dit geval dient gewezen te worden op de voorwaarden waaraan de gemeenschapswachten moeten voldoen, die worden opgesomd in artikel 8 van de wet van 15/05/2007. Zij dienen aan deze voorwaarden te voldoen bij aanwerving en gedurende de ganse periode dat ze de functie uitoefenen.
 
In het bijzonder gaat het over de voorwaarden:
-    minstens 18 jaar oud zijn
-    basisopleiding gevolgd hebben
-    psychotechnisch onderzoek positief afgelegd hebben 

Studenten voldoen meestal niet aan bovenstaande voorwaarden. 
 

Welke functies dienen onder de wet van de gemeenschapswachten worden uitgevoerd?

Algemeen kan het volgende gesteld worden aangaande de functie van de gemeenschapswachten:
 
Elke persoon die rechtstreeks of onrechtstreeks tewerk wordt gesteld door een gemeente en de opdrachten vermeld in de wet van 15 mei 2007) als kernopdracht uitvoert, wordt beschouwd als gemeenschapswacht. 

Het betreft : alle niet-politionele publieke veiligheids- en preventiefuncties, meer bepaald de vroegere functies van de parkwachters, stadswachten, gemachtigde opzichters en vaststellende ambtenaren in het kader van de gemeentelijke administratieve sancties. 

Onder « rechtstreeks of onrechtstreeks tewerkgestelden » worden verstaan:
- de beambten die rechtstreeks door de gemeente worden aangeworven via een arbeidsovereenkomst (Bediende, Arbeider, Activa-statuut, Contingent Startbaan,…) ;
- de beambten die in het verleden onrechtstreeks door de gemeente worden aangeworven via een PWA-agentschap; 
- de beambten aangeworven via een door bepaalde gemeenten opgerichte rechtspersoon, (vb. gemeenten die hun preventiedienst bijvoorbeeld hebben willen onderbrengen in een VZW). 

Indien een gemeente bovengenoemde beambten in dienst heeft, of deze wenst aan te werven, is zij verplicht een dienst gemeenschapswachten op te richten, van waaruit alle gemeenschapswachten opereren. In een aantal gevallen kan dit een verschuiving van personeel uit diverse andere bestaande diensten tot gevolg hebben.

Als «kernopdracht» staat tegenover als «nevenopdracht».
Onder een activiteit uitgeoefend als nevenopdracht, verstaat men een activiteit die occasioneel wordt uitgevoerd. Het gebeurt immers dat bepaalde gemeentelijke beambten geconfronteerd worden met het uitvoeren van taken die zijn voorbehouden aan de gemeenschapswachten.

Hieronder verstaat  men:

- een lerares die de kinderen voor de school helpt de straat oversteken; 
- een redder die een toezicht houdt op personen op het strand;
- een preventieambtenaar die de bevolking rechtstreeks sensibiliseert door folders uit te delen ter gelegenheid van een preventieactie;   

De functies van sociale preventie en diefstalpreventieadviseurs worden ook niet geviseerd door de wet van 15 mei 2007, aangezien hun kernopdracht het kader van de loutere sensibilisering ruim overschrijdt. 
 

Mag een gemeenschapswacht Corona Safe Tickets controleren?

In de strijd tegen de corona-epidemie werd een uitgebreid gebruik van het Corona Safe Ticket ingevoerd. Het controleren van Corona Safe Tickets is echter geen taak die opgenomen mag worden door gemeenschapswachten(-vaststellers).

FAQ page

Werkterrein

Waar mogen de gemeenschapswachten hun takenpakket uitvoeren?

Dit beperkt zich tot het openbaar domein. De wet spreekt van de openbare weg en openbare plaatsen van de organiserende gemeente. Het begrip ‘openbaar  domein’ zou men kunnen omschrijven als deze plaatsen waarvan het gebruik voor allen is bestemd, zonder  enige vorm van onderscheid van persoon. Het gaat om wegen, banen en straten, stranden, havens  en kerkhoven,… 

Het toezicht op andere plaatsen (private plaatsen, ziekenhuizen, musea, ea…) gebeurt in het kader van de wet tot regeling van de private en bijzondere veiligheid. 
    
Op deze algemene regel bestaan er echter wel uitzonderingen, waaronder het veiligheidstoezicht bij evenementen. Dit toezicht kan worden uitgeoefend bij evenementen die georganiseerd of mede-georganiseerd worden door de overheid op het grondgebied van de organiserende gemeente of de begunstigde gemeente, dus ook op plaatsen die niet tot het openbaar domein behoren. Welke de plaats ook is, de organisatie van het evenement moet (mede) door de overheid gebeuren. Bijvoorbeeld een gemeente organiseert op de terreinen van een private school een aantal evenementen rond veiligheid, verkeersveiligheid in het bijzonder.
In het kader van deze activiteit is het aldus vooral belangrijk om na te gaan wie het evenement organiseert en de plaats waar dit georganiseerd wordt. 

Een ander uitzondering  op deze algemene regel is de inzet van gemeenschapswachten in provinciale parken

Tevens kunnen gemeenschapswachten worden ingezet voor het uitoefenen van hun opdrachten op de infrastructuur van de openbare  vervoersmaatschappijen (De Lijn, NMBS, TEC, MIVB). Tot de infrastructuur van een openbare vervoersmaatschappij wordt gerekend: de parking aan het stationsgebouw, de bushokjes,… 
Tot de infrastructuur van de openbare vervoersmaatschappij worden ook de voertuigen gerekend, namelijk bussen, trams,… 

De gemeenschapswachten mogen in dit kader niet worden ingezet buiten de grenzen van hun politiezone. 

Zij mogen ook niet worden ingezet voor bewakings- of beveiligingsopdrachten. Deze  taak wordt door de veiligheidsagenten uitgevoerd en valt onder het toepassingsgebied van de private veiligheidswetgeving. 

Wat kan gezien worden als een voor publiek toegankelijke plaats?

Dit omvat alle plaatsen waar publiek toegang heeft ofwel vanwege de aard van de plaats (of zoals de wetgever stelt omdat ze geacht worden gewoonlijk toegang te hebben tot die plaats) ofwel doordat een geïndividualiseerde band tussen de inrichter en de genodigde aanwezig is.

Gemeenschapswachten worden ingezet bij sensibiliseringsopdrachten (bijv. foutief aanbieden afval). Het gebeurt dat men in iemands voortuin moet om te kunnen aanbellen. Men komt dan op privé terrein, kan dit?

In principe is het niet toegestaan dat gemeenschapswachten hun opdrachten uitoefenen op private plaatsen. Indien echter van op de openbare weg of plaats bepaalde onregelmatigheden vastgesteld worden, waardoor men het nodig acht de burger aan te spreken om hem te sensibiliseren en dus dient aan te bellen, kan het geen probleem zijn dat men hierbij door de voortuin loopt. Dat is immers voor iedereen toegestaan. 

Mogen de gemeenschapswachten optreden bij een evenement georganiseerd door een VZW binnen de gemeente op privéterrein? Het evenement is wel voor publiek toegankelijk?

De gemeenschapswachten mogen enkel hun taak tot het uitoefenen van toezicht op personen met het oog op het verzekeren van de veiligheid bij evenementen opnemen als het evenement minstens mede georganiseerd is door de overheid, op het grondgebied van de organiserende of begunstigde gemeente.

Het kan dus gaan om evenementen die door de  lokale overheid (mede)georganiseerd worden, maar ook om evenementen die op het grondgebied van de organiserende of begunstigde gemeente georganiseerd worden waarbij niet de lokale overheid, maar wel de federale, regionale of  provinciale overheid bij de organisatie betrokken is. 

Het veiligheidstoezicht bij andere evenementen (dus uitsluitend georganiseerd door een andere organisator dan de  overheid), valt onder de wet tot regeling van de bijzondere  en private veiligheid van 2 oktober 2017. Zo kunnen gemeenschapswachten ook niet ingezet  worden in een gemeentelijke feestzaal bij een evenement uitsluitend georganiseerd door een andere organisator dan de overheid. 

In het kader van deze activiteit is het aldus vooral belangrijk om na te gaan wie het evenement organiseert en de plaats waar dit georganiseerd wordt.
 


 

FAQ page

Uitoefeningsvoorwaarden, Opleiding en Aanwerving

Aan welke voorwaarden dient een persoon te voldoen om de functie van gemeenschapswacht(-vaststeller) te mogen uitoefenen?

De verplichte voorwaarden worden uiteengezet in artikel 8 van de wet van 15 mei 2007:
•    minstens 18 jaar oud zijn;
•    niet veroordeeld geweest zijn, zelfs niet met uitstel, tot een correctionele of een criminele straf bestaande uit een boete, een werkstraf of gevangenisstraf, behoudens veroordelingen wegens inbreuken op de wetgeving betreffende de politie over het wegverkeer;
•    geen feiten hebben gepleegd die, zelfs als ze niet het voorwerp hebben uitgemaakt van een strafrechtelijke veroordeling, raken aan het vertrouwen in de betrokkene doordat ze in hoofde van de betrokkene een ernstige maatschappelijke tekortkoming uitmaken of een tegenindicatie voor het gewenste profiel van de gemeenschapswacht, zoals bedoeld in het §2, uitmaken;
•    voor wat betreft de « gemeenschapswacht-vaststeller » de Belgische nationaliteit hebben en minstens voor het hoger secundair onderwijs geslaagd zijn en voor wat betreft de « gemeenschapswacht », onderdaan zijn van een lidstaat van de Europese Unie of van een andere staat en in dit laatste geval, sedert drie jaar zijn wettige hoofdverblijfplaats hebben in België;
•    niet tegelijkertijd werkzaamheden uitoefenen van privédetective, een functie uitoefenen in het kader van de wet van 2 oktober 2017 tot regeling van de private en bijzondere veiligheid, lid zijn van een politiedienst of een door de Koning bepaalde activiteit uitoefenen;
•    aangeworven zijn door de organiserende gemeente; 
•    voldoen aan voorwaarden inzake opleiding en vorming, zoals bedoeld in artikel 10;
•    voor wat betreft de « gemeenschapswacht-vaststeller », voldoen aan de minimumvoorwaarden van artikel 119bis, § 6, van de nieuwe gemeentewet.

Het gewenste profiel van de gemeenschapswacht en de gemeenschapswacht-vaststeller is gekenmerkt door :
1.    respect voor medemensen;
2.    burgerzin;
3.    een incasseringsvermogen ten aanzien van agressief gedrag van derden en het vermogen om zich daarbij te beheersen;
4.    respect voor plichten en procedures;
5.    geen gevaar vormen voor de openbare orde. 
Het voldoen aan het profiel wordt nagegaan aan de hand van een psychotechnisch onderzoek.

De gemeenschapswachten en de gemeenschapswacht-vaststellers kunnen door de organiserende gemeente slechts worden aangeworven na advies van de korpschef van de lokale politie bevoegd voor de politiezone waartoe de organiserende gemeente behoort.

Een kandidaat dient aan al de bovenstaande voorwaarden te voldoen voordat hij/zij als gemeenschapswacht(-vaststeller) tewerkgesteld mag worden.
 

Kan een vrijwilliger als gemeenschapswacht worden ingezet?

Volgens artikel 8 van de  wet gemeenschapswachten is dit niet mogelijk. De gemeenschapswachten, de gemeenschapswacht-vaststellers en de gemeenteambtenaar belast met de leiding van de dienst, moeten aangeworven zijn door de organiserende gemeente.

Wat is de diplomavereiste voor een gemeenschapswacht?

Voor het  uitoefenen van de functie van gemeenschapswacht is er geen diplomavereiste vastgelegd. Het staat de gemeente dus vrij het vereiste diplomaniveau te bepalen. 
Dit geldt enkel voor de gemeenschapswacht, niet voor de gemeenschapswacht-vaststeller. Een gemeenschapswacht-vaststeller dient minstens voor het hoger secundair onderwijs geslaagd te zijn.
 

Door de wijziging van de wet op 13 januari 2014 werden de diplomavereisten voor de gemeenschapswacht-vaststeller opgetrokken naar minimum een diploma hoger secundair onderwijs. Wat met gemeenschapswacht-vaststellers die werden aangeworven voor deze wijziging en niet over een dergelijk diploma beschikken? Kunnen zij hun functie zonder problemen blijven uitoefenen?

Daar zij werden aangeworven voor deze wetswijziging, dient met de diplomavereiste geen rekening te worden gehouden en kunnen zij hun opdracht als gemeenschapswacht-vaststeller blijven uitoefenen. 

Wel dienden zij de recyclageopleiding - voorzien in de artikelen 2, § 1 en 4 § 1 van het KB van 21 december 2013 tot vaststelling van de minimumvoorwaarden inzake selectie, aanwerving, opleiding en bevoegdheid van de ambtenaren en personeelsleden die bevoegd zijn tot vaststelling van inbreuken die aanleiding kunnen geven tot de oplegging van een gemeentelijke administratieve sanctie - binnen de twee jaar van het in werking treden van de wet van 24 juni 2013 met betrekking tot de gemeentelijke administratieve sancties gevolgd te hebben (dus voor 1/1/2016). 
 

Is een Attest Gemeenschapswacht specialisatiejaar BSO Veiligheidsberoepen (studiegebied Maatschappelijke Veiligheid) voldoende om de taak van gemeenschapswacht uit te voeren of moet deze persoon een bijkomende opleiding volgen?

Dit attest voldoet aan de voorwaarden inzake opleiding en vorming en volstaat dus om de taak van gemeenschapswacht uit te voeren (indien de kandidaat ook aan de andere aanstellingsvoorwaarden (artikel 8 van het koninklijk besluit) voldoet uiteraard).

Bijkomende informatie
Met betrekking tot de Veiligheidsopleidingen Secundair Onderwijs (VOSO) zijn er twee mogelijkheden, afhankelijk van het feit of de kandidaat beroeps- dan wel technisch secundair onderwijs gevolgd heeft.

In het BSO gaat het over het 7e jaar Veiligheidsberoepen: afgestudeerden uit deze richting behalen naast het attest gemeenschapswacht ook onder andere een attest voetbalsteward of bewakingsagent.

In het TSO is er een Se-n-Se Integrale Veiligheid: afgestudeerden uit deze richting behalen onder andere een attest leidinggevende bewakingssector, of attesten die doorstroming naar politie- of brandweeropleiding mogelijk maken, maar geen attest gemeenschapswacht.

Wanneer kandidaten solliciteren voor de functie van gemeenschapswacht is het dus belangrijk steeds een kopie van het diploma en de behaalde attesten op te vragen, zodat men kan nagaan of de persoon uit het BSO of TSO komt. 
Enkel diegenen die uit het 7e jaar Veiligheidsberoepen van het BSO komen, en dus over het attest gemeenschapswacht beschikken, mogen zonder meer aangeworven worden als gemeenschapswacht en – indien ze als gemeenschapswacht-vaststeller ingeschakeld zullen worden – rechtstreeks deelnemen aan de opleiding GAS. 
De personen die uit het TSO komen moeten wel de basisopleiding gemeenschapswacht volgen.

Steden en gemeenten die hierover een concrete vraag hebben mogen ons steeds het attest van betrokkene overmaken via [email protected] en dan kijken we met plezier na of het diploma of attest van deze persoon voldoet om zonder bijkomende opleiding aangeworven te worden.
 

Kan een persoon die enkel een diploma lager secundair onderwijs behaald heeft, maar wel beschikt over enkele jaren ervaring als ‘steward urbain’, aangeworven worden om ingeschakeld te worden als gemeenschapswacht-vaststeller?

Neen, de wet van 13 januari 2014 tot wijziging  van de wet van 15 mei 2007 voegt expliciet voor vaststellers de voorwaarde in dat ze “minstens voor het hoger secundair onderwijs geslaagd zijn”. 

Kan een persoon met een getuigschrift van het 6e jaar beroepsonderwijs de opleiding gemeenschapswacht-vaststeller volgen? Het 7e jaar, waarmee je het diploma hebt, werd niet gevolgd.

Volgens de regelgeving (omzendbrief dd. 22/07/2014 (BS 08/08/2014)) dienen vaststellers ten minste te beschikken over een getuigschrift van het secundair onderwijs. Het gaat over het diploma van het secundair onderwijs dat men bekomt op het einde van het tweede jaar van de derde graad (zesde jaar) in het ASO, TSO of KSO. Voor het BSO is aan deze voorwaarde voldaan in geval men slaagt in het derde jaar van de derde graad (wat men zevende jaar noemt).
Enkel een zesde jaar BSO gevolgd hebben, is dan ook niet voldoende.
 

Moeten kandidaat gemeenschapswachten (-vaststellers) slagen voor het examen en wat is de procedure als ze niet geslaagd zijn?

In het verleden diende enkel de persoon die gemeenschapswacht-vaststeller wilde worden te slagen voor het examen. De kandidaat gemeenschapswacht diende enkel te kunnen aangeven dat hij op regelmatige basis de opleiding had gevolgd. Hij diende dus niet voor het examen te slagen. 

Met de wet van 30 juli 2018 is deze procedure echter gewijzigd en dient elke gemeenschapswacht sedert 1 oktober 2019 te slagen voor het examen. 

Meer informatie inzake de procedure bij o.a. niet slagen, kan teruggevonden worden in het KB van 19 december 2021 tot wijziging van het koninklijk besluit van 15 mei 2009 tot bepaling van de opleidingsvoorwaarden waaraan de gemeenschapswachten moeten voldoen, evenals de modaliteiten tot aanwijzing van de opleidingsinstellingen en tot erkenning van de opleidingen.   
 

De toegang tot de examens is afhankelijk van een regelmatige aanwezigheid tijdens de vorming, wat wordt er verstaan onder deze “regelmatige aanwezigheid”?

Artikel 4 van het KB van 15 mei 2009 tot bepaling van de opleidingsvoorwaarden waaraan de gemeenschapswachten moeten voldoen, evenals de modaliteiten tot aanwijzing van de opleidingsinstellingen en tot erkenning van de opleidingen bepaalt het volgende:

“De aanwezigheid kan als regelmatig beschouwd  worden, indien de eventuele gerechtvaardigde afwezigheden niet meer bedragen dan twintig procent van het totaal aantal lesuren. Ingeval van niet-gerechtvaardigde afwezigheid, wordt de volledige opleiding niet gevalideerd.”

Een kandidaat mag dus deelnemen aan de examens als hij niet meer dan 20% gerechtvaardigde afwezigheid (bv. ziekte met attestatie van dokter) kende tijdens de volledige opleiding én geen enkele onwettige afwezigheid. 
Vanaf dat iemand meer dan 20% afwezigheid en/of één onwettige afwezigheid kent, dient de volledige opleiding opnieuw gevolgd te worden.
 

Voor welke vakken zijn gemeenschapswachten die vaststeller willen worden vrijgesteld?

-    Conflictbeheersing
-    Het vaststellen van overtredingen en de redactie van de vaststelling
 

Als een kandidaat gemeenschapswacht een vrijstelling wenst te bekomen voor een vak of onderdeel van een vak dat hij reeds met vrucht behaalde, aan wie dient dit verzoek dan gericht te worden?

Een vraag tot vrijstelling dient gericht te worden aan de Algemene Directie Veiligheid en Preventie, dit kan door een mail te richten aan volgend mailadres: [email protected] Een vrijstelling kan slechts goedgekeurd worden indien aan bepaalde voorwaarden voldaan is en mits voorlegging van een geldig attest. 

Moet een gemeenschapswacht die de opleiding gemeenschapswacht reeds gevolgd heeft voor de wijzigingen van de wet in 2014 de opleiding opnieuw volgen als hij bijvoorbeeld voor een andere gemeente gaat werken?

De geldigheid van de behaalde attesten blijft behouden. De gemeenschapswacht is niet verplicht om de opleiding  opnieuw te volgen tenzij natuurlijk de gemeente hier zelf op staat. 

Wat zijn de profielen van de lesgevers voor de opleiding ‘Gemeenschapswacht’?

Volgens het KB van 15 mei 2009 moet de erkende opleiding gedoceerd worden door lesgevers die beschikken over een nuttige ervaring van minimum 2 jaar of een diploma hoger onderwijs met betrekking tot de materie die ze zullen onderwijzen.

Is een gemeenschapswacht(-vaststeller) verplicht om een psychotechnisch onderzoek te ondergaan?

In de wet van 15 juli 2018 houdende diverse bepalingen Binnenlandse Zaken wordt gesteld in artikel 39,4° : “Het voldoen aan het profiel wordt nagegaan aan de hand van een psychotechnisch onderzoek, nader te bepalen door de minister van Binnenlandse Zaken.”

Deze verplichting is van toepassing voor alle gemeenschapswachten die zijn aangeworven na 5 oktober 2018.

Het KB van 14 augustus 2021 betreffende de organisatie van het psychotechnisch onderzoek voor de gemeenschapswacht en de gemeenschapswacht-vaststeller verstrekt meer informatie inzake het psychotechnisch onderzoek. De psychotechnische test wordt door SELOR afgenomen. Het psychotechnisch onderzoek bestaat uit 2 testen. Enerzijds 2 computergestuurde persoonlijkheidsvragenlijsten en anderzijds een interview. Enkel de gemeenten kunnen de kandidaten hiervoor inschrijven. Dit kan door een mail te richten naar [email protected] Een Excel-bestand zal bezorgd worden, hetwelk vervolledigd dient te worden met de gegevens van de kandidaat-gemeenschapswacht.

De prijs van het psychotechnisch onderzoek bedraagt 200 euro. 
OPGELET: zodra de instructies en de link naar de persoonlijkheidsvragenlijsten aan de ingeschreven kandidaten zijn doorgemaild, zullen alle tests in rekening worden gebracht.
Hetzelfde geldt voor kandidaten die niet bij het gesprek aanwezig zijn; de test wordt ook in rekening gebracht.

Het onderzoek peilt naar bepaalde competenties waarover een gemeenschapswacht (-vaststeller) dient te beschikken. Het gaat hier in het bijzonder over de volgende 5 competenties:
1° respect voor medemensen;
2° burgerzin;
3° een incasseringsvermogen ten aanzien van agressief gedrag van derden en het vermogen om zich daarbij te beheersen;
4° respect voor plichten en procedures;
5° geen gevaar vormen voor de openbare orde.

Slagen voor het psychotechnisch onderzoek is noodzakelijk alvorens men de job van gemeenschapswacht(-vaststeller) mag uitoefenen. 

Er bestaat geen mogelijkheid tot herkansing. De kandidaat die niet geslaagd is, mag de job van gemeenschapswacht(-vaststeller) dan ook niet uitoefenen. 

Het is niet mogelijk voor personen die reeds het psychotechnisch onderzoek voor bewakingsagent hebben afgelegd om een vrijstelling te bekomen. 

Welke volgorde dient er inzake de opleiding “gemeenschapswacht” en het psychotechnisch onderzoek gerespecteerd te worden?

Er werd geen volgorde bepaald inzake de voltooiing van de opleiding en het psychotechnisch onderzoek.
Belangrijk is echter dat aan beide voorwaarden voldaan moet zijn voordat iemand als gemeenschapswacht mag worden ingezet. 
 

Wat is de rol van de korpschef bij de aanwervingsprocedure?

De korpschef vervult bij de aanwervingsprocedure een adviserende rol.
 
De gemeenschapswachten, de  gemeenschapswacht-vaststeller en de  gemeenteambtenaar  belast met de leiding over de dienst, kunnen slechts door de gemeente worden aangeworven na advies van  de  korpschef van de lokale politie, bevoegd voor de politiezone waartoe de betrokken gemeente behoort. 

Voor het formuleren van zijn advies houdt de korpschef in het bijzonder rekening met de elementen die betrekking hebben op de volgende vereisten:
-    Zij mogen niet veroordeeld geweest zijn, zelfs niet met uitstel, tot een correctionele of een  criminele straf, bestaande uit een boete, een werkstraf of een gevangenisstraf – behoudens veroordelingen voor verkeersovertredingen. 
-    Zij mogen geen feiten gepleegd hebben die, zelfs als ze niet het voorwerp hebben uitgemaakt van een strafrechtelijke  veroordeling, kunnen  raken aan het  vertrouwen in de betrokkene, omdat ze ofwel een ernstige maatschappelijke tekortkoming  uitmaken, of omdat eruit blijkt dat de betrokkene niet beantwoord aan het gewenste profiel van gemeenschapswacht. 

Volgende categorieën kunnen onder deze feiten begrepen worden:
-    Strafrechtelijke feiten die het voorwerp uitmaken  van een strafrechtelijk onderzoek of  een  opsporingsonderzoek of een strafrechtsprocedure zonder dat er reeds een definitieve rechtelijke uitspraak is. 
-    Strafrechtelijke feiten die onvoldoende zwaarwichtig worden beschouwd om er op strafrechtelijk vlak gevolgen aan te verbinden, maar die toch van aard zijn om te twijfelen aan het vertrouwen in de betrokkene om hem/haar als gemeenschapswacht aan te stellen. 
-    Feiten van bestuurlijke politie (vb. ordeverstoringen, hooliganisme,…) 

FAQ page

Uniform en identificatiekaart

Hoe verloopt de aankoop van het uniform?

De steden en gemeenten zijn verantwoordelijk voor de aankoop van het uniform van hun gemeenschapswachten, uiteraard rekening houdende met de vigerende wetgeving uit het MB van 7 december 2008 betreffende de werkkleding en het embleem van de «gemeenschapswachten».

In de toekomst zal er door de FOD Binnenlandse Zaken een raamcontract opengesteld worden om één leverancier aan te stellen dewelke de uniformen aan alle steden en gemeenten met gemeenschapswachten zal aanleveren.
Vanaf zodra er nieuwe stappen in dit proces gezet worden, zal dit gecommuniceerd worden aan de relevante partners. 
 

Mogen gemeenschapswachten (in de zomermaanden) een korte broek dragen?

Hoewel het niet expliciet verboden is in de wet, is het voor de gemeenschapswachten niet aangeraden om in de zomerperiode gekleed te gaan in een bermuda of short.

In de omzendbrief PREV 32 wordt  er  meer in detail ingegaan op het  uniform. Onder punt 4 vinden we daar “een lange broek” terug.

In de wetgeving staat niet voorgeschreven uit welk materiaal de broek moet bestaan, dus de gemeenschapswachten mogen in de zomer wel een lange broek uit een lichte stof zoals bijvoorbeeld linnen dragen.

Is de vermelding ‘vaststeller’ verplicht op de kledij of kan dit via een armband-kaart?

Er dient een zichtbaar onderscheid gemaakt te worden tussen de functie van gemeenschapswacht en gemeenschapswacht-vaststeller en dit door middel van een band met de term “vaststeller” op de rechtermouw van vest/hemd/polo/t-shirt. 

Ook op de identificatiekaart dient het onderscheid tussen gemeenschapswacht en gemeenschapswacht-vaststeller duidelijk vermeld te zijn. 
 

Uitreiking identificatiekaarten

Elke gemeenschapswacht dient houder te zijn van een identificatiekaart, waarvan het model vastgelegd werd in het MB van 14 september 2020 tot bepaling van het model van identificatiekaart van de gemeenschapswachten en de gemeenschapswacht-vaststellers.

De identificatiekaart wordt uitgereikt door de minister van Binnenlandse Zaken nadat hij heeft vastgesteld dat de betrokkene voldoet aan de voorwaarden gesteld in artikel 8 van de wet gemeenschapswachten.

Op 14 februari 2022 werd de ministeriële omzendbrief betreffende de identificatiekaarten van de gemeenschapswachten en de gemeenschapswacht-vaststellers gepubliceerd. 
De doelstelling van deze omzendbrief bestaat erin de procedure te beschrijven die zal worden gevolgd bij de opmaak en verdeling van de identificatiekaarten voor de gemeenschapswachten en de gemeenschapswachten-vaststellers. 

Bijkomende informatie inzake de bij te voegen documenten tijdens het aanvragen van een identificatiekaart:

•    Uittreksel strafregister
Voor gemeenschapswachten bestaat er een specifiek model: Artikel 596.1, model voor gereglementeerde activiteiten (meer specifiek 596.1-16 gemeenschapswachten). Dit model dient opgeladen te worden. 
Het uittreksel mag maximum 3 maanden oud zijn, rekenend vanaf de datum van indiening van de aanvraag.

•    Advies korpschef
Er werd geen format bepaald waarin dit advies bijgevoegd dient te worden. De manier waarop het advies gevraagd wordt, is de vrije keuze van de gemeente/korpschef. Het is evenwel belangrijk dat het om een officieel advies van de korpschef gaat.

De vraag naar het advies van de korpschef komt voort uit artikel 7 §2 van de wet gemeenschapswachten:
“De gemeenschapswachten en de gemeenschapswachten-vaststellers kunnen door de organiserende gemeente slechts worden aangeworven na advies van de korpschef van de lokale politie bevoegd voor de politiezone waartoe de organiserende gemeente behoort.
Voor het formuleren van zijn advies houdt de korpschef in het bijzonder rekening met de elementen die betrekking hebben op de vereisten, bedoeld in artikel 8, 2°, 3°, 4° en 5°. Zonder het uitvoeren van specifieke onderzoeken, steunt hij zijn bevindingen op inlichtingen van bestuurlijke en gerechtelijke politie, waarvan hij kennis heeft.”

Moet de volledige naam (voornaam en familienaam) steeds op de badge worden vermeld?

In artikel 12 van de wet van 15 mei 2007 wordt bepaald welke vermeldingen de identificatiekaart van de gemeenschapswacht(-vaststeller) moet bevatten, namelijk:
1° de naam, voornaam en foto van de houder
2° de naam van de organiserende gemeente 
3° al naargelang van het geval, de functie van gemeenschapswacht of gemeenschapswacht-vaststeller
4° de vervaldatum van de identificatiekaart.

In de omzendbrief PREV 32 worden bijkomend de twee doelstellingen van de identificatiekaart vermeld, namelijk:
- door middel van deze kaart kan betrokkene aantonen dat hij voldoet aan de wettelijke voorwaarden voor het uitoefenen van de functie van gemeenschapswacht of gemeenschapswacht-vaststeller
- de burger die zich benadeeld voelt door het optreden van een gemeenschapswacht of gemeenschapswacht-vaststeller, kan de beambte aan de hand van de identificatiekaart identificeren en zodoende zijn klachtrecht uitoefenen.

Omwille van deze bovenstaande redenen is het belangrijk dat de volledige naam (voornaam en familienaam) van de gemeenschapswacht(-vaststeller) op de identificatiekaart vermeld wordt.  

FAQ page

Contact