Vragen en antwoorden

Politie

  1. Mag je een politieambtenaar filmen tijdens een interventie en mag je dit nadien op sociale media plaatsen?  

In een arrest van 14 februari 2019 heeft het Europees Hof van Justitie duidelijk gemaakt dat ook de politieambtenaar bescherming geniet van zijn persoonsgegevens tijdens de uitvoering van zijn politieopdracht en hij ook een zekere bescherming van zijn privacy geniet. Het Hof maakt duidelijk dat voor het filmen van politieambtenaren tijdens een interventie geen beroep kan gedaan worden op de uitsluitingsgrond van het verwerken van persoonsgegevens voor uitsluitend persoonlijke doeleinden. Aan de andere kant is het Hof van oordeel dat niet alleen professionele journalisten (gebonden aan gedragscodes) politieambtenaren kunnen filmen, wanneer het gaat om feiten die het publieke belang raken en men in dat geval niet de toestemming van de gefilmde persoon (dus politieambtenaar) moet krijgen. Ook de zogenaamde ‘burgerjournalist’ kan deze uitzonderingsgrond inroepen. Maar het Hof van Justitie gaat niet mee in de (dikwijls foutief voorgestelde) visie dat elk politioneel optreden de publieke opinie raakt. Dit betekent dat degene die de politieambtenaar filmt een gerechtvaardigd belang moet kunnen aantonen op het ogenblik dat de beelden worden gemaakt. Indien geen rechtsgrond kan worden aangetoond, stelt men zich bijgevolg bloot aan een strafrechtelijke sanctie op grond van artikel 222, 1°-2°, WGB.

Het is dan ook merkwaardig dat in interne infofiches van de GPI te lezen valt dat het filmen van politieambtenaren door derden tijdens een politie-interventie op zich geen misdrijf vormt, terwijl ervan wordt uitgegaan dat er alleen sprake is van een misdrijf wanneer de beelden gepubliceerd worden zonder dat de verwerking onder de uitzondering van journalistieke doeleinden valt. Dit betreft naar het oordeel van het Controleorgaan een te enge lezing van de uitspraak van het Hof van Justitie van 14 februari 2019. De rechtsgrond voor de verwerking moet reeds aanwezig zijn op het ogenblik dat de politieambtenaar wordt gefilmd, niet pas (later) wanneer de beelden wereldkundig worden gemaakt. Het niet publiceren van de beelden op het internet betekent bijgevolg niet dat reeds het filmen van de politieambtenaar (verwerking van persoonsgegevens) op zich geen misdrijf zou kunnen uitmaken.

Sociale media

Juridisch gezien kan men geen eenduidig antwoord op geven op de vraag of beelden van politieoptredens op sociale media mogen worden geplaatst. In principe mag er geen publicatie plaatsvinden zonder toestemming of gerechtvaardigde reden, behoudens welbepaalde uitzonderingen, zoals met name journalistieke doeleinden. De Europese rechtspraak interpreteert de notie van journalistieke doeleinden / algemeen belang wel ruim. Het COC daarenboven is strenger en stelt dat er op het moment van filmen reeds een gerechtvaardigd belang moet kunnen worden aangetoond.

 

  1. Mogen politieagenten handboeien gebruiken bij personen op basis van het gedrag van de betrokkene bij eerdere arrestaties?

Onder bepaalde voorwaarden mag men handboeien gebruiken. Het gebruik van hanboeien is toegelaten bij de overbrenging en bewaking van gedetineerden en bij de bewaking van een persoon die gearresteerd wordt, als daarbij gelet wordt op de volgende omstandigheden:

-het gedrag van die persoon bij (vroegere) arrestaties;
-de aard van het gepleegde misdrijf;
-de aard van de veroorzaakte storing aan de openbare orde;
-het verzet/geweld tegen arrestatie;
-het ontvluchtingsgevaar;
-het gevaar dat de persoon voor zichzelf, voor politie of derden vormt.

 

  1. Mag een politieambtenaar mij fouilleren?

Een politieambtenaar mag overgaan tot fouillering indien aan de voorwaarden voorzien in artikel 28 WPA voldaan wordt. De politieambtenaar moet op zoek zijn naar (gevaarlijke) voorwerpen, bovendien moet de agent van hetzelfde geslacht zijn. Het enkele feit dat iemand filmt, bijvoorbeeld, is niet voldoende om deze te fouilleren.

 

  1. Mag een politieambtenaar mijn ID vragen? In welke gevallen?

Een politieambtenaar mag overgaan tot een identiteitscontrole indien de voorwaarden van artikel 34 WPA voldaan zijn.

Een ID-controle kan plaatsvinden:

-bij vrijheidsberoving,
-bij personen die de openbare orde verstoren of zouden kunnen verstoren:
-bij personen die een feit, strafbaar met een administratieve (GAS) of strafrechtelijke sanctie willen plegen of hebben gepleegd (art. 34 WPA).

Op straat mag je nooit willekeurig of zomaar worden gecontroleerd. Aangezien de verdachte gedragingen in dit artikel echter niet gedefinieerd worden, moet het lid van het operationeel kader zelf bepalen wat verdacht gedrag is en wat niet.

Het blijft evenwel mogelijk om een identiteitsvaststelling te doen op grond van het KB van 25 maart 2003 betreffende de identiteitskaarten, waarbij burgers op elk verzoek van de politie hun identiteitskaart moeten voorleggen. Dit betreft niet een concept van willekeur, maar valt niet onder de strikte verantwoording zoals deze bestaat bij art. 34 WPA.

 

  1. Indien ik een slachtoffer ben van politiegeweld, waar kan ik dan klacht indienen?

  • Politiekorps of Dienst Intern toezicht:

Als je aanvoelt dat je niet correct behandeld werd door een politieman of -vrouw, dan kan je een klacht indienen indien het een strafbaar feit betreft zoals bv. slagen en verwondingen.

Gaat het  over de politiewerking, het politieoptreden, deontologie,... dan kan je terecht bij de Dienst Intern Toezicht (DIT) van de politiezone waarvan die politieman of -vrouw deel uitmaakt.

Weet je niet tot welke politiezone de betrokken politiebeambte behoort? Zoek het hier op via de gemeente of postcode waar het voorval zich voordeed.

Indien het een personeelslid van de Federale Politie betreft kan dit via https://www.politie.be/5998/nl/contact/ontevreden-over-onze-diensten .

  • Vast Comité van Toezicht op de Politiediensten - Comité P:
  • Algemene Inspectie van de politie
  • De ombudsdienst van je stad of gemeente
    • Op de website van elke stad/gemeente is een contactpersoon vermeld voor de ombudsdienst van elke stad/gemeente die je verder kan helpen bij een klacht met betrekking tot geweld.
  • Jonger dan 18 jaar:
    • Vlaanderen: kinderrechtencommissariaat:
      • https://www.kinderrechtencommissariaat.be/
      • De Klachtenlijn onderzoekt grondig en onafhankelijk de klachten. De Klachtenlijn bemiddelt en geeft helder advies om de klacht om te buigen naar een oplossing in het belang van de minderjarige.

 

 

0