Eergerelateerd geweld is een opeenvolging (continuüm) van geweldsvormen:

  • waarbij het voorkomen of het herstellen van een schending van de seksuele en de familiale eer het hoofdmotief vormt;
  • waarvan de buitenwereld op de hoogte is of dreigt te geraken.

Dit kan de eer van een individu, de familie of de gemeenschap zijn. Het geweld kan uitgaan of ondersteund worden door meerdere personen en gericht zijn op meerdere slachtoffers.

De meest extreme vorm van eergerelateerd geweld is eerwraak, waarbij het slachtoffer wordt vermoord of wordt aangezet tot zelfmoord.

Ook gedwongen huwelijken/wettelijke samenwoning en vrouwelijke genitale verminking worden onder deze noemer ondergebracht. Een gedwongen huwelijk/wettelijke samenwoning is de vereniging van twee personen waarvan er ten minste één van hen de volledige en vrije instemming niet gegeven heeft.

Vrouwelijke genitale verminking zijn alle niet-therapeutische ingrepen waarbij een deel van of het volledige vrouwelijke geslachtsorgaan wordt weggesneden.

0

Cijfers

Er gebeurt in ons land tot op heden geen aparte registratie van politieaangiftes in verband met eergerelateerd geweld, dus cijfers zijn onbekend. Gezien het verborgen en familiale karakter ervan is er ook een grote onderrapportering. Slachtoffers zijn voornamelijk (maar niet uitsluitend) vrouwen, kinderen en LGBT-personen. Over specifiek de problematiek van de gedwongen huwelijken bestaan er evenmin officiële cijfers.

De laatste nationale studie rond vrouwelijke genitale verminking (eind 2012) schatte dat er in België 13.112 vrouwen besneden zijn en nog eens 4.084 risico liepen om hiervan slachtoffer te worden.

1
Cijfers

Aanleiding en aard van het geweld

Eergerelateerd geweld komt voor in verschillende culturen, religies, bevolkingsgroepen en socio-economische milieus. De familie ziet eergerelateerd geweld vaak als de enige manier om eerherstel te bekomen en de culturele, traditionele en religieuze overtuigingen of de eer te beschermen.

Eerverlies kan immers verregaande gevolgen hebben voor een familie. De aanleiding kan bijvoorbeeld zijn het doorbreken van huisregels, uitgaansverboden, kledingvoorschriften, relatiekeuzes die niet worden geaccepteerd. Als anderen dit opmerken kan dit zorgen voor sociale uitsluiting: vrienden die niet meer op bezoek komen, geroddel, enz. Het kan ook een economische impact hebben wanneer de familie bijvoorbeeld een buurtwinkel uitbaat waar niemand meer over de vloer komt of hen een lening geweigerd wordt.

De gevolgen kunnen zowel van psychologische, economische als fysieke aard zijn. Psychologisch geweld kan bestaan uit bedreigingen, verwensingen, huisarrest. Bij fysiek geweld wordt dan weer vaak melding gemaakt van slaan, schoppen, tegen de muur geduwd worden, enz.

1
Aanleiding en aard van het geweld

Beleid - preventie en sensibilisering

Eergerelateerd geweld en gedwongen huwelijken zijn opgenomen als één van de prioriteiten in het Nationaal Actieplan (NAP) ter bestrijding van alle vormen van gendergerelateerd geweld (2015-2019). Aangezien het om een complex fenomeen gaat dat een specifieke aanpak zonder vooroordelen en stigmatisering vereist, is een belangrijk aandachtspunt in het plan de  training van professionals in interculturele vaardigheden.

Om het strafrechtelijk beleid rond het thema van eergerelateerd geweld beter te coördineren, werd in 2017 de Omzendbrief COL 6/2017 opgesteld.

  • Bij de politie en het Openbaar Ministerie werden respectievelijk referentieambtenaren en –magistraten aangesteld die als voornaamste aanspreekpunt rond de materie functioneren en die de naleving van en de sensibilisering omtrent de Omzendbrief intern opvolgen.
  • De rol van de politie bij vroegdetectie van  het fenomeen wordt ook aangehaald. Voorbeelden van signalen die men kan opmerken zijn: het isolement van een persoon; een plotse en ongewettigde afwezigheid van een leerling op school; verbod om met bepaalde personen te mogen omgaan/hobby’s te mogen uitoefenen; nauw gevolgd worden door familieleden, enz. De referentieambtenaar zal erna de feiten grondiger moeten bekijken en evalueren aan de hand van een checklist.
1
Beleid - preventie en sensibilisering

Regelgeving

 

  • Vrouwelijke genitale verminkingen (artikel 409), gedwongen huwelijk en gedwongen samenwoning (artikelen 391sexies e.v.) zijn als specifieke misdrijven opgenomen in het strafwetboek .
  • De context van eergerelateerd geweld geldt verder als een verzwarende omstandigheid bij een heel aantal misdrijven. Dit zowel op basis van de discriminatoire aard van het misdrijf (geslacht, ras, seksuele geaardheid, religieuze of filosofische overtuiging, handicap, enz.) als op basis van het feit dat het gaat om geweld gepleegd door een familielid.
1
Regelgeving

Studies - brochures en campagnes

Internationaal niveau  

  • Klinisch Handboek omtrent vrouwelijke genitale verminking dat gezondheidswerkers richtlijnen geeft bij de behandeling van slachtoffers, uitgegeven door de Wereldgezondheidsorganisatie (beschikbaar in het Frans en Engels).

Nationaal niveau                                         

Regionaal niveau                                         

 

1
Studies - brochures en campagnes