De burger is inmiddels ook een onmisbare schakel in de veiligheidsketen naast de gekende en officiële partners. Door zelf deel te nemen of zelfs mee vorm te geven aan de eigen veiligheid en die van anderen:

  •  voelen mensen zich veiliger;
  • ervaart men een gevoel van controle over de omgeving
  •  heeft men het gevoel een nuttige bijdrage te leveren.

Het kan zorgen voor een betere band tussen burgers en overheidsinstanties, waardoor het draagvlak voor het uitgestippelde beleid mogelijk ook groter wordt.

Er kan bovendien ook gedrag uit voortkomen dat rechtstreeks bijdraagt aan de veiligheid.

Bijvoorbeeld doordat mensen meer durven melden, anderen aan durven spreken, meer inzet voor de buurt hebben, meer zelfredzaam (preventief) gedrag vertonen, enz. En soms zorgt burgerparticipatie ook voor een objectieve afname van criminaliteit en/of overlast, vanwege bijvoorbeeld toezicht of verrijking van informatie.

Aan het betrekken van burgers zijn ook een aantal uitdagingen verbonden. Sociale evoluties zoals groeiende diversiteit en digitalisering zetten de relatie met de burger onder druk. Daarnaast vinden overheidsactoren moeilijk hun weg naar de burger, in het grote aantal digitale kanalen en ontwikkelingen, socioculturele verschillen en maatschappelijke schisma’s. Burgers laten participeren vraagt van elk initiatief een aanpak op maat.

Vormen van burgerparticipatie

Er bestaan verschillende vormen van participatie en legio manieren om ze te ordenen. Naar analogie met de praktijkgids opteren we voor een opdeling in drie gelijkwaardige categorieën die simultaan mogelijk zijn: 

Burgerparticipatie en veiligheid: een trend?

Burgerparticipatie in relatie tot veiligheid is zeker niet nieuw. In 2008 werd er in opdracht van Binnenlandse Zaken onderzoek gevoerd naar het ‘betrekken van burgers in lokaal veiligheidsbeleid’ (Gelder e.a., 2009). We hebben nog niet het punt bereikt waarbij we burgers duurzaam betrekken in het beleid, maar er wordt zeker actie ondernomen om bestaande initiatieven te continueren en te verruimen, waarvan de veiligheidsmonitor, de buurtinformatienetwerken en buurt-/burenbemiddeling gekende – maar zeker niet de enige – voorbeelden zijn.

Het Expertisecentrum Sociale Innovatie van Hogeschool VIVES voert tot 2023 een praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek (PWO) rond ‘burgerparticipatie en lokale veiligheid’. In samenwerking met onze directie brengt VIVES alvast de praktijkgids uit, vergezeld van een uitgebreide inspiratiebankMeer informatie

  • over het PWO 

Ook bij BeSafe kan men voorbeelden van burgerparticipatie in één of meer vormen terugvinden: